Szkoła Podstawowa nr 1 w Łodzi Społecznego Towarzystwa Oświatowego – popularna Czerwona. Z tym miejscem i ludźmi, którzy je tworzą spotkałem się po raz pierwszy jako Apple Certified Trainer podczas rozważania jak współczesna technologia może wpływać na organizację procesów poznawczych w STO. Później tak potoczyły się moje ścieżki, że stałem się członkiem tej wyjątkowej społeczności. Zostając nauczycielem na Czerwonej miałem możliwość brać udział w wielu warsztatach i doskonaleniach zawodowych podczas, których wspólnie poszukiwaliśmy jak stosowanie chmury cyfrowej i urządzeń mobilnych wpisuje się w model nowoczesnej- współczesnej szkoły. Biorąc pod uwagę jak zmienia się świat, sposób komunikacji w nim, wymiany doświadczeń, dostępu do wiedzy rozważaliśmy jak te zmiany wpływają na kolejne pokolenia absolwentów i co za tym idzie w jakie kompetencje absolwenci Ci powinni być wyposażani lub jak organizować przestrzeń edukacyjną by stwarzać najlepsze warunki do budowania przez uczących się tych kompetencji. Oczywistym jest, że zmieniła się rola nauczyciela. Ale jak, biorąc pod uwagę otaczające przemiany społeczne i gospodarcze, ta rola powinna ewoluować dalej? Rozważaliśmy, jak bardzo nie jest w tych zmianach system szkolny, jak bardzo został w okopach szkółki parafialnej z wszystkimi tego konsekwencjami i jak mimo to wykorzystywać czas i tworzyć płaszczyzny rozwoju uczniów na Czerwonej.
Powstało pytanie co musimy robić by nie programować podstawowo ucznia zgodnie z rozporządzeniami ale pozwolić mu w jak najbardziej radosny sposób odkrywać pasje i talenty. I zastanawiając się cały czas mieliśmy przed oczami slajd z World Economic Forum prezentujący kompetencje przyszłości:

•   Rozwiązywanie złożonych problemów
•   Myślenie krytyczne
•   Kreatywość
•   Zarządzanie ludźmi
•   Współpraca
•   Inteligencja emocjonalna
•   Rozsądek i podejmowanie decyzji
•   Zorientowanie na usługi
•   Negocjacje
•   Elastyczność poznawcza

Dziś chcę się podzielić tym co udało się osiągnąć przez ostatnich 6 lat oraz przedstawić nad czym aktualnie pracujemy.
Poniższy obraz prezentuje filary na których opieramy swoją prace w STO

Każdy nauczyciel wyposażony jest w iPada z zestawem oprogramowiania, klasy 7 i 8 dysponują swoimi iPadami z których korzystają 24 godziny na dobę. W szkole dysponujemy 5 pracowniami mobilnymi iPadów. Chcemy by absolwent Czerwonej świadomie wykorzystywał technologie mobilne do własnego rozwoju. W szczególności w świecie pełnym wysp wiedzy, po którą wystarczy tylko sięgnąć korzystając z narzędzia jakim jest Internet. Cyfrowe rozwiązania wspomagają organizowanie procesów edukacyjnych w duchu idei Konstruktywizmu i Konektywizmu.

Dzięki zorganizowanemu doskonaleniu w zakresie NVC próbujemy opierać naszą pracę z uczniami na relacjach. Empatyczna, konstruktywna komunikacja pozwala opierać kontakty na wzajemnym zrozumieniu oraz szacunku. Przewaga dorosłego w sytuacji szkolnej jest oczywista ale to właśnie z niej wynika odpowiedzialność za traktowanie dzieci w sposób partnerski. Jako partnerzy projektowania ścieżki rozwojowej dziecka po pierwsze stwarzamy dziecku szansę na samodzielne zaprojektowanie tej ścieżki i przejęcie odpowiedzialności za proces uczenia się dziecka oraz w takiej partnerskiej relacji mamy szansę stać się współtwórcami drogi rozwoju i życzliwymi doradcami ucznia.
By stać się takimi doradcami wszyscy nauczyciele ukończyli 64 godzinny kurs doskonalący z zakresu tutoringu prowadzony przez Collegium Wratislaviense. Wszyscy nauczyciele uzyskali certyfikaty tutorskie. To doskonalenie umożliwiło zaproponowanie uczniom spersonalizowanych zajęć wspierających integralny rozwój ich wiedzy, umiejętności i postaw.
Naczelnym celem naszych spotkań (w tym spotkań edukacyjnych) na Czerwonej jest dostrzeganie talentów dzieci i stwarzanie okazji do rozwoju ich potencjału. W pracy tutorskiej najważniejszym narzędziem jest dialogowanie do którego podopieczni przygotowują się realizując uzgodnione z tutorem zadania. Forma tych zadań jest zależna od specyfiki prowadzonego tutoringu. Zawsze jednak pojawiają się prace pisemne w postaci esejów.

Tutoring rozwojowy: z moich obserwacji wynika, że w polskiej szkole lub domu rodzinnym najwięcej uwagi przykłada się do wspierania dzieci w obszarach, w których uczniowie nie radzą sobie. Tam właśnie organizuje się dodatkowe korepetycje przeznacza się czas na dorównanie innym lub sprostanie wymaganiom szkoły – nauczyciela. Często towarzyszy temu frustracja. Na domiar złego pozostaje mało czasu na poszukiwanie rzeczy sprawiających radość. Jeszcze gorzej jest gdy ta radość jest odbierana np.:
„nie pójdziesz dziś na kółko teatralne, siatkarskie czy jakiekolwiek inne sprawiające radość. Musisz odrobić lekcje, nadrobić zaległości, masz dodatkową fizykę”
DRAMAT.

Psychologia pozytywna, na której opiera się tutoring zakłada wspieranie tych sfer uczących się, w których są mocni, w których czują się dobrze. Jak pisze Martin Selingman, jeden z twórców psychologii pozytywnej: „Talenty nie rozwiną się same” to właśnie tutaj musimy się skoncentrować włożyć maksimum pracy by stać się mistrzami. Wirtuozami. To tutaj tutor w ramach tutoringu rozwojowego pomaga uczącemu się w tworzeniu perspektywicznego planu rozwoju i towarzyszy mu w osiąganiu poszczególnych celów.

To, co wyróżnia tutoring naukowy od innych form kształcenia, jest zwrócenie uwagi na sam proces nauki. Kształtowanie umiejętności krytycznego myślenia, proces budowania wiedzy oparty jest na kreatywnym jej analizowaniu. Tak zorganizowane aktywności poznawcze mają doprowadzić do umiejętności i nawyku samodzielnego uczenia się oraz skutecznego radzenia sobie z problemami napotykanymi w przyszłości.

Tutoring rodzinny – ten typ tutoringu prowadzony jest w klasach 0-3. Zakłada on uczestnictwo 3 podmiotów w procesie: Rodziców – Uczniów i Nauczyciela. Stąd potoczna nazwa w szkole RUN. Mamy więc RUNY w klasach 0-3. Uczniowie z pomocą nauczyciela i rodziców przygotowują się do spotkania rodzic uczeń nauczyciel. Podczas tego spotkania dzieci opowiadają o tym co im się udaje w szkole, z czego są dumne, nad czym muszą popracować. Dzieci określają cele, które chcą realizować oraz zastanawiają się jaka jest ścieżka osiągania tych celów. Określany jest także czas realizacji danego celu. Ten czas to od 2 tygodniu do 4-6 miesięcy w zależności od założonego celu.

Oto przykładowa KARTA MOCY, na której dziecko w klasie 0-3 wypisało jakie 2 moce chce rozwijać. Pod wypisanymi celami uczeń samodzielnie określa w jakim stopniu dany cel zrealizował zaznaczając kolejne punkty (osiągnięcia). Po zakreśleniu całego wiersza uczeń przechodzi na kolejny poziom realizacji założonego celu.

W obserwacji i analizowaniu postępów rozwoju pomaga dzieciom zaprojektowany przez nauczycieli arkusz rejestrowania osiągnięć na ścieżce rozwoju (DROGA DO CELU)

Dzięki zajęciom tutorskim w klasach 0-3 i przygotowaniu uczniów do takiego projektowania własnego rozwoju łatwiej jest realizować tutoringi w klasach 4-8

W jaki sposób stosuję elementy tutoringu naukowego na lekcjach informatyki w klasach 4-6.
Uczniowie na początku roku wypisują jakie umiejętności chcą kształtować w nadchodzącym roku szkolnym. Odbywa się to najczęściej poprzez wypisanie propozycji na tablicy lub wypełnienie formularza w Forms udostępnionego w Internecie. Dzięki temu plan pracy tworzony jest wspólnie dając poczucie sprawstwa uczącym się. Następnie wspólnie w klasie ustalany jest ramowy czas realizacji poszczególnych zagadnień. W ramach pracy nad poszczególnymi tematami w toku indywidualnych rozmów z każdym uczniem ustalamy spersonalizowane cele. Każdy uczeń sam określa kryteria własnego sukcesu. Ze względu na różne zaangażowanie oraz różny poziom zakładanych osiągnięć ramy czasowe przeznaczane dla każdego zagadnienia dla każdego ucznia są płynne. Nie przekraczają jednak 1 miesiąca na poszczególny dział. Np. w jakimś okresie zajmujemy się programowaniem w wybranym przez uczniów języku. Uczniowie, którzy wcześniej osiągnęli swoje cele mogą rozpocząć prace nad następnym działem np. projektowaniem 3d. Wiedza potrzebna do wykonywania zadań wyszukiwana jest przez uczniów w dostępnych zasobach – najczęściej w postaci tutoriali zamieszczanych na platformach elearningowych lub streamingowych. Pojawiające się problemy uczniowie rozwiązują wspólnie w toku dyskusji- wymiany pomysłów, pracy rutynami myślenia krytycznego. Uczniowie mają dostęp do różnych podręczników dedykowanych do ich poziomu edukacyjnego Zaobserwowali jednak, że podręczniki szkolne są nieprzydatne w realizacji zadań projektowych zatem źródła potrzebnej im wiedzy znajdują w innych zakątkach sieci.
Tutoring naukowy na informatyce w klasach 8 różni się tym, że uczniowie wybierają indywidualnie zagadnienia którymi chcą się zajmować.
Omawiam wtedy indywidulanie z każdym uczniem jaką umiejętność chce rozwijać. Korzystając z narzędzi tutoringu określamy drogę i etapy rozwoju, poszczególne osiągniecia. Uczący się określa czas, zakres, kryteria sukcesu. Spisujemy indywidualny kontrakt tutorski i…. zaczyna się praca. W takiej formie, gdzie każdy na lekcji (oraz w czasie pozaszkolnym) rozwija swoje umiejętności lub nawet pasje związane z technologią informatyczną pozostaje dużo czasu by do każdego ucznia podejść i porozmawiać o tym jak przebiega praca. Oczywiście do osiągniecia sukcesu niezbędne jest korzystanie z zewnętrznych źródeł wiedzy. Uczniowie kiedyś gimnazjum a ostatnio klasy 8 SP korzystali z otwartych kursów dostępnych na Uniwersytecie Stanford i Uniwersytecie Oxford (tworzenie bezpiecznych zabezpieczeń serwisów internetowych, Machine Learning, Artificial Inteligence). Ale także platformy Coursera, Udemy oraz tematycznych kursów projektowania 3D, grafiki 2 D animacji i programowania zamieszczonych w serwisach streamingowych. Jeden z uczniów ucząc się języka chińskiego i szukając źródeł znalazł i zapisał się na kurs tego języka na Uniwersytet Pekiński.
Na zakończenie semestru każdy prezentuje swoje osiągnięcia przed całym zespołem klasowym.
Oprócz indywidualnie wybranych obszarów rozwoju przez poszczególnych uczniów, uczniowie mają założone konto na platformie edukacyjnej ECDL z dostępem do wszystkich kursów. Rozwiązując zadania na platformie ECDL uczniowie kształtują umiejętności korzystania z aplikacji biurowych: edytora tekstów, arkusza kalkulacyjnego, bazy danych
Tutoring rozwojowy opiera się na indywidualnej pracy tutora z podopiecznym. Nauczyciel będący tutorem w szkole STO przygotowuje swoją wizytówkę, w której prezentuje w jakich obszarach mógłby zaoferować wsparcie podopiecznym. Uczniowie na podstawie tych wizytówek mogą wybrać nauczyciela tutora, z którym chcieliby współpracować. Piszą w tym celu esej, w którym uzasadniają swą prośbę i wybór pracy z danym tutorem. Na podstawie złożonych esejów tutorzy wybierają z kim chcą pracować. Przyjęliśmy, że w tutoringu rozwojowym opiekujemy się nie więcej niż 3 podopiecznymi w jednym cyklu tutorskim. Taki cykl trwa jeden semestr. Spotkania tutorów z podopiecznymi odbywają się raz na tydzień i trwają od 30 minut do 1 godziny. Zasady pracy tutora z podopiecznym ustalone są w kontrakcie podpisanym przez obie strony.
Podczas pracy w STO miałem przyjemność prowadzić tutoriale rozwojowe dla 5 osób.

Praca z uczniami z wykorzystaniem metod tutoringu daje ogromną satysfakcję. Ale przede wszystkim turoring jako taki pozwala przygotować absolwenta, który samodzielnie i odpowiedzialnie potrafi określać i realizować własne cele rozwojowe. Jest przygotowany do przejmowania odpowiedzialności za własny rozwój. Potrafi znaleźć i skorzystać ze źródeł wiedzy niezbędnej do tworzenia własnych projektów.
Praca z uczniem metodami tutoringu wspierana jest zbudowanymi relacjami miedzy uczącym się a nauczycielem oraz technikami myślenia krytycznego.
Ja dzięki tutoringowi mam ogromną przyjemność i możliwości towarzyszenia podopiecznemu w jego edukacyjnej wędrówce ponieważ jesteśmy w tym razem.